Kontakt

Przedszkole Nr 2 w Lubsku
ul. Piastowska 27
68-300 Lubsko,
tel. dyr. 457-35-53
adm. 457-35-54

Galeria

Licznik odwiedzin

596173
Dzisiaj
Ogólnie
87
596173

Twoje IP: 54.87.156.29

Bezpieczne wakacje

Prowadzenie strony

Dorota Sułkowska

Metoda Dobrego Startu jako forma pracy z dziećmi o zaburzonym rozwoju psychoruchowym

I. Geneza, cele i założenia metody

Francuska Metoda Le Bon Départ, czyli Dobry Start została opracowana w latach 20-tych XX wieku przez Holenderkę Thee Bugnet. Początkowo była ona przeznaczona do rehabilitacji osób z nabytymi zaburzeniami ruchowymi i miała charakter leczniczo-relaksacyjny. Do Polski informacje na temat tej metody dotarły w latach 60-tych, a pierwszej próby jej adaptacji do warunków polskich dokonała prof. Marta Bogdanowicz opracowując nowe struktury zajęciowe dla dzieci z trudnościami w pisaniu i czytaniu.

Metoda Dobrego Startu ma szerokie zastosowanie w pracy z dziećmi. Może być wykorzystywana w szkołach, przedszkolach, poradniach i ośrodkach leczniczo-pedagogicznych podczas zająć zbiorowych i indywidualnych. Przede wszystkim stosuje się ją w terapii w odniesieniu do dzieci, których rozwój jest zaburzony, usprawniając wówczas nieprawidłowo rozwijające się funkcje np. w przypadku dzieci upośledzonych umysłowo, dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym, dzieci autystycznych, dzieci „z ryzykiem dysleksji" i dyslektycznych. Stosuje się ją również w profilaktyce wobec dzieci o prawidłowym rozwoju psychomotorycznym w celu aktywizowania tego rozwoju. Jest to zatem metoda rehabilitacji psychomotorycznej, jak i metoda stymulowania rozwoju psychomotorycznego z zastosowaniem polisensorycznego uczenia się.

Obserwacja zachowania dziecka podczas wykonywania ćwiczeń Metodą Dobrego Startu, sposób rozwiązywania przez niego zadań oraz analiza niepowodzeń i błędów, jakie popełniło dziecko, daje okazję do poznania jego trudności i ich przyczyn. Tak więc Metoda Dobrego Startu ma również aspekt diagnostyczny i jest bardzo pomocna w edukacji wczesnoszkolnej ze względu na wielozmysłowe techniki uczenia, co potwierdzają wieloletnie doświadczenia w stosowaniu tej metody w klasach zerowych i pierwszych.

Metoda Dobrego Startu to metoda wzrokowo-słuchowo-motoryczna, w której zasadniczą rolę odgrywają trzy elementy tj. wzrok (wzory graficzne), słuch (piosenka) i motoryka (odtwarzanie wzorów). Celem metody jest jednoczesne usprawnienie czynności analizatorów: wzrokowego, słuchowego i kinestetyczno-ruchowego, kształcenie lateralizacji, orientacji w schemacie własnego ciała i przestrzeni. W jej założeniach leży usprawnienie i koordynacja funkcji wzrokowo-słuchowo-ruchowych. Dzięki tej integracji dochodzi do wykształcenia prawidłowej orientacji czasowo-przestrzennej, możliwości wykonywania ruchów dowolnych, które stają się coraz bardziej zorganizowane.

Metoda Dobrego Startu oprócz rozwijania percepcji, motoryki i integracji percepcyjno-motorycznej kształci też zdolność rozumienia i operowania symbolami abstrakcyjnymi, co ma szczególne znaczenie dla dzieci rozpoczynających naukę szkolną. Zespołowa forma prowadzenia zajęć ułatwia nawiązanie kontaktów społecznych i uczy współdziałania w grupie dzieci, które mają trudności w przystosowaniu się. Ważną rolę odgrywa tu element muzyczny. Wiązanie śpiewu, ruchu i muzyki aktywizuje cały układ nerwowy, a zrytmizowany zestaw ćwiczeń wpływa uspokajająco na sferę emocjonalną dziecka.

 

II. Warianty i schemat prowadzenia zajęć Metodą Dobrego Startu

 

Metoda Dobrego Startu jest przystosowana do potrzeb dzieci rozwijających się prawidłowo, jak i dzieci z niepełnosprawnością intelektualną. Występuje onaw trzech wariantach:

Ø Piosenki i łatwe wzory – przeznaczona dla dzieci najmłodszych (od 3 r.ż.) rozwijających się prawidłowo i dzieci starszych, których rozwój przebiega z opóźnieniem.

Ø Piosenki i wzory literopodobne – dostosowane do potrzeb 6 i 7-latków przygotowujących się do nauki czytania i pisania, dzieci u których występuje ryzyko dysleksji oraz dzieci starszych, których rozwój jest opóźniony.

Ø Piosenki i litery oraz znaki matematyczne – przygotowane z myślą o dzieciach uczęszczających do klas 0 i I, dzieci mających trudności z nauką czytania i pisania (dyslektycy).

Warianty te nawzajem uzupełniają się i stanowią kolejne etapy pracy stymulująco-terapeutycznej oraz edukacyjnej: początkowo na materiale nieliterowym, a następnie na materiale obejmującym litery i cyfry.

Zajęcia prowadzone Metodą Dobrego Startu przebiegają zawsze według ustalonego porządku tj.:

1.      Zajęcia wprowadzające mają charakter zajęć orientacyjno-porządkowych, zawierają elementy dyscyplinujące i koncentrujące uwagę. Obejmują:

- powitanie, podczas których wymienia się imiona wszystkich dzieci;

- ćwiczenia orientacji w schemacie ciała i w przestrzeni;

- poznanie lub przypomnienie piosenki;

- ćwiczenia językowe oparte na tekście piosenki.

 

2.      Zajęcia właściwe podczas których realizuje się:

                  - ćwiczenia ruchowe, które mają charakter zajęć usprawniających motorykę dużą

                    i małą, a prowadzone są w postaci zabawy ruchowej;

                  - ćwiczenia ruchowo-słuchowe, to rytmiczne ćwiczenia dłoni i palców, do których  

                    dołączany jest element muzyczny (piosenka). W trakcie tych ćwiczeń  

                    wykorzystuje się pomoce tj. woreczki , sznurki, wstążki, szarfy, gumki, balony,

                    chusteczki, instrumenty perkusyjne.

                  - ćwiczenia ruchowo-słuchowo-wzrokowe, które angażują trzy analizatory

                    kinestetyczno-ruchowy, słuchowy i wzrokowy. Dzieci uczą się kreślić wzór w

                    rytm jednocześnie śpiewanej piosenki. Nauka wzoru przebiega etapami:

·         etap I – prezentacja i omówienie wzoru oraz pokaz sposobu jego rysowania;

·         etap II – uczenia się polisensoryczne, czyli wodzenie palcem po wzorze w rytm śpiewanej piosenki;

·         etap III – odtwarzanie wzoru połączone ze śpiewaniem piosenki z uwzględnieniem zasady stopniowania trudności tzn. całą ręką w powietrzu, palcem na stole lub na podłodze, środkami plastycznymi (kreda, węgiel, pędzel) a następnie narzędziami graficznymi, wymagającymi od dziecka coraz większej precyzji rak (ołówek, flamaster, długopis) zawsze zgodnie z kierunkiem pisania, początkowo na dużych powierzchniach (arkusze papieru, kartki z bloku) stopniowo przechodząc do coraz mniejszych formatów (liniatura).

      Wymienione ćwiczenia wprowadzane są podczas zajęć kolejno, a liczba 

      angażowanych analizatorów wzrasta stopniowo. Dzięki temu koordynacja funkcji

      percepcyjno-ruchowych jest na coraz wyższym poziomie.

 

3.      Zajęcia końcowe mają charakter relaksacyjny, których celem jest odpoczynek i rozładowanie napięcia emocjonalnego powstałego podczas wykonywania ćwiczeń.

 

III. Wskazówki dotyczące prowadzenia zajęć Metodą Dobrego Startu

 
  • W przedszkolu, czyli z dziećmi bez zaburzeń rozwoju psychomotorycznego zajęcia Metodą Dobrego Startu prowadzi się głównie w formie zespołowej - ćwiczenia mogą być prowadzone z całą lub połową grupy. Zajęcia rehabilitacyjne obejmują grupę od 6 do 8 dzieci o zaburzonym rozwoju psychomotorycznym. Zajęcia indywidualne stosuje się wobec dziecka z zaburzoną funkcją percepcyjno-motoryczną, które nie nadąża za grupą rówieśniczą i wymaga wolniejszego tempa pracy oraz dłuższego czasu wykonywania zadań.
  • Zajęcia prowadzone Metodą Dobrego Startu powinny odbywać się raz w tygodniu. W przedszkolu powinny trwać 20-30 minut w zależności od grupy wiekowej, zaś w zespole terapeutycznym (tj. w szkole) nie dłużej niż 45 minut.
  • Program ćwiczeń musi uwzględniać możliwości wszystkich dzieci. Wybór wzorów i szybkość ich opracowywania zależy od poziomu rozwoju psychomotorycznego dzieci objętych ćwiczeniami.
  • W pierwszym okresie wprowadzamy jeden wzór wybierając go kolejno z zestawu. Jeżeli okaże się on zbyt łatwy, wówczas można na kolejnych zajęciach przejść do następnego wzoru. Zbyt trudne wzory, czyli takie które przewyższają możliwości całego zespołu, należy opuszczać.
  • Warunkiem skuteczności metody jest dokładne wykonywanie ćwiczeń. Nie wolno więc dopuścić do powtarzania przez dzieci błędów podczas wykonywania poszczególnych zadań. Dlatego też dobrze jest, gdy zajęcia są prowadzone przez dwie osoby, z których jedna prowadzi ćwiczenia, a druga kontroluje sposób ich wykonywania przez dzieci.
  • Zajęcia przeprowadza się zawsze w formie zabawy, w atmosferze pełnej akceptacji. W ten sposób stwarza się okazję do odreagowania napięć powstałych w wyniku wykonywania zadań.
  • W rehabilitacji nie powinno stosować się Metody Dobrego Startu jako jedynej metody pracy z dziećmi z dysfunkcjami. Należy traktować ją jako wspomagającą formę rehabilitacji psychomotorycznej.
 
IV. Przykład lekcji prowadzonej Metodą Dobrego Startu
 

Temat: Utrwalenie litery „d” Metodą Dobrego Startu na podstawie piosenki „Dom”

Cele edukacyjne:
- uczeń umie poprawnie napisać literę „d”
- potrafi podzielić wyrazy na sylaby
- prawidłowo różnicuje głoski w nagłosie
- rozumie, jak ważny w życiu człowieka jest dom.
Forma pracy:
- grupowa
Pomoce:

- obrazki, ilustracje do piosenki w formie książeczki woreczki, płyta z piosenką, tacki z kaszą, szablony liter, kartki o zróżnicowanym formacie, węgiel, flamastry, długopis, sznurek.

Przebieg zajęć:         
  • Zajęcia wprowadzające

1.      Powitanie

            - podanie sobie prawej ręki

           - prawą ręką witamy nos, brodę, lewy policzek, prawe kolano, lewą stopę

2.      Oglądanie obrazków (dom, osa i motyl), pod którymi jest napisana cyfra mówiąca o tym, którą głoskę trzeba wybrać.

3.      Słuchanie piosenki pt. „Dom”. Rozmowa na jej temat:

            - O czym opowiada piosenka?

      - Jak wygląda przedstawiony w niej dom?

      - Jaki jest twój dom?

      - Co według ciebie jest najważniejsze w domu?

4.      Nauka tekstu piosenki z wykorzystaniem ilustracji połączonych w składana książeczkę.

5.      Ćwiczenia słuchu fonematycznego:

     - Zabawa „Pajęczynka”- polega na wymawianiu sylabami nazw przedmiotów, o 

     których mowa w piosence. Osoba, która rozpoczyna zabawę rzuca kłębek wełny 

     wymawiając jednocześnie pierwszą sylabę, dziecko łapiące kłębek podaje następną

     sylabę itd.

    - Zabawa „Wymień słowo” – dzieci podają słowa rozpoczynające się głoską „d”.

 
  • Zajęcia właściwe
1.  Ćwiczenia ruchowe

     - Opowieść ruchowa „Domowe porządki” – dzieci stają w rozsypce, a nauczyciel

     opowiadając o wielkich porządkach podaje czynności, które dzieci naśladują

     ruchem. Mogą również podać swoje propozycje.

2.      Ćwiczenia słuchowe

- Zabawa „Spacer” - dzieci wychodzą z domu w rytm słuchanej piosenki drogą ułożoną ze sznurka w kształcie litery „d”.

                  - Zabawa z woreczkami – dzieci siedzą przy stolikach i wystukują rytm śpiewanej

                  piosenki ręką dominującą: wewnętrzną i zewnętrzną stroną pięści, palcem

                  wskazującym.
     3. Ćwiczenia ruchowo-słuchowo-wzrokowe

- Demonstracja wzoru – omówienie kształtu i sposobu pisania bez piosenki i z

Piosenką.

- Wodzenie palcem po wzorze litery z piosenką.

- Wodzenie po wzorach wykonanych z materiałów o różnej fakturze przy śpiewie

piosenki

- Pisanie litery w powietrzu ręką i nogą

- Pisanie litery węglem poprzez łączenie linii przerywanych na szarym papierze

formatu A-3.

- Pisanie litery flamastrem na kartce formatu A-4.

- Samodzielne pisanie litery na tacce z kaszą

- Samodzielne pisanie litery pisakiem na kartce formatu A-5.

- Pisanie litery w dużej liniaturze.

- Pisanie litery w małej liniaturze.

  • Zajęcia końcowe

- Ćwiczenie relaksujące w parach - jedno dziecko leży wygodnie na brzuchu, drugie pochyla się nad nim i wykonuje ruchy ilustrujące treść wierszyka:

Tak się pisze na maszynie A

Tak się pisze na maszynie D

Tędy płynie rzeczka

Przeszła pani na szpileczkach

Za nią przeszło stado słoni

A za nimi stado koni

Zaświeciły dwa słoneczka

Przebiegła szczypaweczka

Potem padał deszczyk

Czy poczułeś dreszczyk?

 
 
 
 
 
 
V. BIBLIOGRAFIA
  1. Marta Bogdanowicz: „Metoda Dobrego Startu w pracy z dzieckiem od 5-10 lat", Warszawa WSiP 1989 r.
  2. Marta Bogdanowicz:  „Integracja percepcyjno-motoryczna. Metody diagnozy i terapii”, Warszawa 1990
  3. Marta Bogdanowicz: „Materiały do ćwiczeń Metodą Dobrego Startu" - „Poradnik Dydaktyczno-Wychowawczy" nr2/1986 r.
  4. Barbara Kaja: „Zarys terapii dziecka”, Bydgoszcz 1998